Reka Moravica

Sokobanjska Moravica pripada grupi brdsko-planinskih rečica, takozvanog mrenskog (prelaznog) tipa. Dugačka je oko 57km i ima površinu sliva od oko 606 kvadratnih kilometra. Nastaje spajanjem dva potoka Izgare i Tisovika i kad primi vodu iz vrela, poznatog kao Vrelo Moravice, nastavlja da teče Sokobanjskom kotlinom kao glavni vodotok čitavog područja u koji se slivaju sve rečice i potoci koji dolaze sa obližnjeg Ozrena i Rtnja. U svom gornjem toku prolazi kroz živopisni kanjon dužine oko 1.5 km, gde stvara vrlo duboke lonce tj. „kace”, duboke i do 5m. Negde na pola svog toka prema Južnoj Moravi je pregrađena i 1978. godine je nastalo Bovansko jezero. Nakon izlaska iz Bovanskog jezera, Moravica prolazi kroz još jednu, malu, Bovansku klisuru, a onda nastavlja dalje širokom kotlinom prema Aleksincu i ulivu u Južnu Moravu.

Prosečna širina reke varira od 5 do 10m a dubina rečnog korita, osim u pomenutim kacama, ne prelazi 2m. Temperatura vode većim delom godine ne prelazi 18C dok se u letnjim mesecima voda Moravice zagreje i do 26C. Količina rastvorenog kiseonika drastično varira od gornjeg toka, gde se kreće od oko 8mg/l, do 0mg/l koliko je izmereno 24.08.2007. godine ispod postrojenja za preradu otpadnih voda. Postrojenje više nije u mogućnosti da preradi sve otpadne vode Sokobanje tako da reka u ovom svom delu toka predstavlja mrtav kanal u kome nema nikakvih znakova života. Tekući nizvodno prema jezeru opet se obogaćuje kiseonikom zbog velikog broja brzaka, pa se u jezero uliva sa prosečnih 4 do 6 mg/l rastvorenog kiseonika. Interesantna je situacija koju imamo ispod Bovanskog jezera. Voda koja izlazi iz dubine ima nisku temperaturu i obogaćuje se atmosferskim kiseonikom.

Po svim parametrima, uključujući bentos i životinjice dna, predstavlja idealno stanište za rast i razvoj potočne pastrmke kojom je ovaj deo i poribljen u nekoliko navrata. Nakon poribljavanja i perioda adaptacije, 2007. godine je na ovom delu reke ustanovljen mušičarski revir, „uhvati i pusti”, koji ima veliki potencijal i za koji će se tek čuti. Sam donji tok reke Moravice je opet dosta opterećen raznim oblicima zagađenja iz Aleksinca i okolnih sela, pa samo ušće u Južnu Moravu ne izgleda nimalo reprezentativno. Inače, udruženje sportskih ribolovaca „Moravica” iz Sokobanje organizuje i učestvuje već nekoliko puta u akciji čišćenja obala reke Moravice od dospelog đubreta sa divljih deponija iz gornjih sokobanjskih sela.